FAYDALI MƏLUMATLAR

-Praktiki olaraq təhlükəsizdir. Əlbəttə ki, şüalanmadan sui-istifadə etmək olmaz. Müqayisə üçün bu cür məlumatları gətirmək olar. Məsələn, Bakıdan Antalyaya təyyarə ilə uçuş zamanı alınan şüa yükü, pasiyentin hər iki çənənin KT-si (kompüter tomoqrafiyası) zamanı alacağı şüalanmanın yarısını təşkil edir. Deməli, çənənin bir KT-sini dəniz sahilindəki məzuniyyətə bərabər tutmaq olar. Bakıdan Nyu-Yorka birtərəfli uçuş isə hətta bir KT-dən daha çoxdur. Digər rentgenoloji müayinələrlə bağlı nümunələr gətirsək, KT zamanı şüa yükü, 2D panoram rentgendən (OPTQ) 3 dəfə çox olacaq. Bununla belə, KT-nin informativliyi OPTQ-nin informativliyini fantastik dərəcədə üstələyir."

Əgər dünən OPTQ (2D panorom rentgen), TRQ (sefalometriya) və ya hədəfli rentgen (vizioqrafiya) etdirmişəmsə, bu gün KT (kompüter tomoqrafiyası) etdirə bilərəm?"

KT (Kompüter tomoqrafiyası) nə qədər tez-tez edilə bilər?

- Bəli, CBCT (konus şüalı kompüter tomoqrafiyası) müayinəsi zamanı radiasiya yükü o qədər də böyük deyil ki, bir neçə gün gözləyəsən. Əgər OPTG (panoram rentgen), TRG (sefalometriya) və CBCT-dən gələn ümumi yükü götürsək, bu, təxminən 80–150 mkSv-ə bərabər olacaq ki, bu da illik analoq flüoroqrafiyanın radiasiya dozasından azdır və məsələn, adi kompüter tomoqrafında döş qəfəsinin şəkilinin radiasiya yükündən onlarla dəfə azdır.

- Təsdiq edilmiş göstərişlərə əsasən, konus-şüalı kompüter tomoqrafiyası (KŞKT) müayinələrinin icazə verilən maksimum sayı üçün hər hansı bir məhdudiyyət mövcud deyil. Bu səbəbdən, "həddindən artıq şüalanma" qorxusu olmadan, dental KT müayinəsini konkret klinik vəziyyətə uyğun gələn tezliklə aparmaq olar.»

KLKT (konus-şüalı kompüter tomoqrafiyası) aparatlarının şüa yükü nə dərəcədə təhlükəlidir ?

Kompüter tomoqrafiyası (KT) müayinəsinin hansı aparatda aparılmasının fərqi varmı?

-Bəli, var. Bu gün Azərbaycan bazarında öz xidmətlərini təklif edən bir neçə kompüter tomoqrafiyası (KT) cihazı istehsalçısı mövcuddur. Cihazların özləri təsvir keyfiyyətinə görə bir-birinə çox bənzəyir. Əsas fərq isə cihazların proqram təminatında, tənzimləmələrində və onlara göstərilən texniki xidmətdədir. Bəzi şirkətlər tomoqraflarla birlikdə yalnız "baxış proqramları" (viewer) təqdim edirlər. Bu proqramlar yalnız KT təsvirlərinə baxmağa imkan verir. Müasir stomatologiyada isə bu, kifayət deyil. Digər şirkətlər öz tomoqrafları üçün xüsusi, məhdud ixtisaslaşdırılmış proqramlar hazırlayıblar ki, bunlar da həkimlərə məhz stomatoloqlar üçün nəzərdə tutulmuş əlavə funksiyalardan istifadə etmək imkanı yaradır. Məntiqlə yanaşsaq, həkim üçün belə tomoqraflardan istifadə etmək daha rahatdır. Medholding mərkəzdə isə həm məlumat bazası, həm də müayinələrin nəticələrinə baxmaq üçün hər növ proqram təminatları var (yeni və köhnə versiyalarda). Romexis proqram təminatı daimi yenilənir və süni intellekti dəstəklədiyi üçün həkimlərin işini çox asanlaşdırır, vaxt itkisi olmur, dəqiq diaqnoz üçün hər cür imkanları var.

KT müayinəsi üçün əks göstərişlər varmı ?

-Kompüter tomoqrafiyası (KT) müayinəsinin aparılması üçün nisbi əks-göstərişlərə pasiyentin müayinə zamanı hərəkətsiz qalmasına imkan verməyən psixi xəstəliklər və vəziyyətlər daxildir. Hamiləlik mütləq əks-göstəriş deyil, lakin müayinə ciddi klinik göstərişlərə əsasən, üstünlük verilərək hamiləliyin ikinci yarısında aparılır.

2D panoram rentgen (OPTQ) 3D tomoqrafiyadan (KT) nə ilə fərqlənir ?

- Kompüter tomoqrafiyası (KT) ilə ortopantomoqrammanın (OPTQ) əsas fərqləri bunlardır: birincisi, KT həkimə maraq doğuran obyekti üç müstəvidə və istənilən bucaq altında öyrənməyə imkan verən üçölçülü müayinədir; ikincisi, KT təsvirlərində proeksiya təhrifləri yoxdur.

Bu o deməkdir ki, dişlərin ölçüsü və forması həmişə pasiyentin ağız boşluğundakı kimi, yəni 1:1 miqyasında olacaq. Bu, həkim-stomatoloqa müalicədən əvvəl daha keyfiyyətli diaqnostika aparmaq imkanı verir.

Ağızda metalik konstruksiyalar (implant, qapaq və s) varsa, 3D KT müayinə etmək olarmı ?

Metal obyektlər müayinə üçün əks-göstəriş deyildir, lakin onların mövcudluğu müayinənin diaqnostik dəyərini azalda bilən artefaktlar yaradır ki, bunu da CBCT (KT) nəticələrini təhlil edərkən nəzərə almaq lazımdır.

Ağızda implantlar olanda MRT müayinəsi etmək olarmı?

- Bildiyiniz kimi bütün implantlar titan T4 materialından hazırlanır və titan paramaqnetikdir. Nəzəri cəhətdən o, maqniteləşir. Praktikada onun maqnit qavrayıcılığı 10־⁵ə bərabərdir. Bu cür kəmiyyətlər o qədər kiçikdir ki, gündəlik həyatda titan maqnitləşmir deyirik. O, müayinənin nəticələrinə heç bir təsir göstərməyən hədlər daxilində maqnit sahəsi ilə qarşılıqlı təsirdə olur. Diş İmplantları ilə baş beyin daxil olmaqla bütün orqanların MRT müayinəsini etmək olar. İmplantların yerindən tərpənəcəyi ilə bağlı qorxuların heç bir əsası yoxdur, çünki titan ferromaqnit deyil. O, maqnitin təsiri altında qızmır və yerini dəyişmir. İmpantasiya tomoqrafiya üçün əks-göstəriş deyil.